Một tổng biên tập báo Hồng Kông công nhận kiểm duyệt thông tin "nhạy cảm"

15 năm sau ngày nhượng địa Anh trở lại Trung Quốc, tổng biên tập nhật báo Anh ngữ lớn nhất tại Hồng Kông bị một làn sóng công luận chỉ trích, cũng như phóng viên tố cáo ông đã tuyên truyền theo chính sách của Bắc Kinh.

Vương Hướng Vĩ, người Hoa lục đầu tiên, giữ chức tổng biên tập báo South China Morning Post của Hồng Kông vào hôm nay đã thú nhận phạm « sai lầm » khi ra lệnh cho ban biên tập cắt bớt nội dung bài tường thuật về cái chết đáng ngờ của nhà dân chủ Lý Vượng Dương, hồi đầu tháng sáu tại Trung Quốc.

Từ khi ông Vương Hướng Vĩ lên làm tổng biên tập vào tháng hai năm nay, các phóng viên của nhật báo South China Morning Post than phiền là quyền tự do thông tin đã bị siết chặt lại. Căng thẳng trong nội bộ ban biên tập đã được phơi ra ánh sáng sau vụ ông Lý Vượng Dương, một cựu lãnh đạo phong trào Mùa Xuân Bắc Kinh, sau 20 năm tù giam, từ trần một cách đáng ngờ. Xác của nạn nhân, cổ bị buộc dây thòng lọng treo vào cửa sổ, nhưng chân chạm đất. Theo chính quyền Trung Quốc thì đây là một vụ tự tử. Cái chết của nhà ly khai tạo ra nhiều nghi vấn, nhất là người tù gần như mù và điếc này, sức khỏe kém không thể đi đứng một mình.

Sau một bài tường thuật dài đăng ngày 07/06/2012, báo South China Morning Post rút ngắn lại còn 101 chữ trong bản tin kế tiếp. Trong khi đó thì báo tiếng Hoa tường thuật rộng rãi.

Vấn đề là South China Morning Post, được thành lập từ năm 1903, là một « định chế » rất được thành phần học thức tại Hông Kông báo chí quốc tế tin cậy.

Bị độc giả phản đối, nhật báo trở lại vụ việc cùng với nhiều bài tường thuật và xã luận trên trang nhất kèm theo hai bài « giải thích » của chính tổng biên tập.

Trả lời phỏng vấn của AFP, ông Vương Hướng Vĩ nhìn nhận là « sai lầm » nhưng ông biện minh là do « công việc tràn ngập » chứ không có ý làm hài lòng Bắc Kinh.

Chuyên gia kiểm duyệt nội bộ

Thế nhưng đây không phải là nhận định của báo chí quốc tế. Nhật báo tài chính Mỹ Wall Street Journal mô tả ông Vương Hướng Nhàn, xuất thân từ China Daily , cơ quan truyên truyền đối ngoại của đảng Cộng sản Trung Quốc, là một nhân vật có tiếng áp đặt « kiểm duyệt » trong nội bộ ban biên tập. Ông thường xuyên khuyến khích viết bài « hậu thuẫn » chính sách của Bắc Kinh.

Vương Hướng Vĩ, từ khi gia nhập South China Morning Post vào năm 1996, tạo uy tín nhờ vào mạng lưới quen biết của ông tại Hoa Lục. Nhưng từ khi ông nắm chức tổng biên tập, các phóng viên dưới quyền cảm thấy bất bình vì nhiều bài tường thuật bị vất bỏ, người cộng tác phải do cấp trên lựa chọn, trong khi hợp đồng với thông tín viên kinh nghiệm ở nước ngoài không được gia hạn.

Nhà báo Alex Price, người bất đồng ý kiến với tổng biên tập họ Vương trong vụ Lý Vương Nhượng, và cũng là tác giả những thông điệp điện tử tố giác kiểm duyệt cho là « toàn thể nhân viên có cảm tưởng như tờ báo của mình từ từ biến thành China Daily của đảng Cộng sản Trung Quốc". Đại đa số nhà báo địa phương cũng có cùng tâm trạng bất an này. Theo một kết quả thăm dò ý kiến công bố tuần qua, 87% phóng viên Hồng Kông nhận định quyền tự do báo chí bị thụt lùi kể từ năm 2005 do bàn tay can thiệp của Bắc Kinh, do giới hạn nguồn thông tin và nạn tự kiểm duyệt.

Hôm qua , hàng trăm ngàn dân Hông Kông đã biểu tình đòi hỏi thêm dân chủ và chống can thiệp của Trung Quốc. Cộng đồng mạng nhận định một cách thích thú là chủ tịch Hồ Cẩm Đào đến Hồng Kông chỉ đi thăm « lính » Trung Quốc nhưng lại « trốn » tiếp xúc với dân.

Ban biên tập South China Morning Post khẳng định là sẽ tiếp tục phổ biến bài vở công kích chính quyền Trung Quốc.