Thiếu hụt tài trợ đe dọa nỗ lực phòng chống SIDA

Báo Libération dành trang nhất cho chủ đề này với hàng tít lớn : « Hội nghị Washington có phải là ngày tàn của SIDA? ». Số bệnh nhân SIDA trên thế giới ngày càng tăng. Nhưng đây không phải là một điều xấu, bởi số lượng này tăng có nghĩa là số người chết vì SIDA giảm, tức là việc điều trị đã có hiệu quả. Tính trong năm rồi, tỷ lệ tử vong do HIV đã giảm 24% so với năm trước đó. Nguyên nhân là từ đâu ? Đó là do việc điều trị SIDA đã phát huy tốt hiệu quả.

Cách đây hai năm, các chuyên gia đã khẳng định có thể « ngăn chặn được SIDA». Nơi nào mà các phương tiện kỹ thuật, y tế và tài chính được đảm bảo, thì nơi đó SIDA bị đẩy lùi và tuổi thọ của bệnh nhân được kéo dài. Tính từ năm 2004, số người dương tính với HIV có thuốc điều trị ở các nước đang phát triển đã tăng lên đến 26 lần. Theo Chương trình phòng chống SIDA của Liên hợp quốc (ONUSIDA / UNAIDS), có đến 54% trong tổng số 15 triệu người nhiễm HIV ở các nước có thu nhập thấp và trung bình được trị với các loại thuốc kháng HIV (ARV).

Sau một thập niên đưa vào sử dụng ARV, căn bệnh SIDA đã từ « án tử » biến thành « căn bệnh kinh niên có thể chữa trị được ». Tức là thế giới vẫn còn chưa thể chữa khỏi bệnh AIDS, nhưng nếu người bệnh được dùng thuốc đều đặn, thì HIV sẽ tạm bị khống chế, tuổi thọ người bệnh sẽ được kéo dài. Nói cách khác, là người bệnh sẽ phải dùng thuốc suốt đời.

Các chuyên gia mang đến một tín hiệu khả quan, đó là đã có những trường hợp bệnh nhân bắt đầu điều trị sớm ngay sau khi bị nhiễm, sau một thời gian dùng ARV 2,8 năm, đã không cần phải dùng thuốc nữa mà sức khỏe vẫn tốt. Viễn cảnh đẩy lùi hoàn toàn được bệnh SIDA là hoàn toàn có thể, thế nhưng phải với điều kiện nguồn tài chính dành cho đại dịch này phải được đảm bảo. Một giáo sư nhận định : « Tôi tái khẳng định là có thể kiểm soát được đại dịch với điều kiện phải có đầy đủ phương tiện cần thiết ».

Tiền : thuốc kháng HIV hiệu quả nhất

Thế nhưng, những phương tiện cần thiết đó, mà nhất là tài chính, hiện là một vấn đề hóc búa. Sỡ dĩ cuộc chiến chống SIDA có được những thành công rực rỡ mấy năm nay ấy là bởi vì các nước đã nỗ lực đầu tư trong nước lẫn ngoài nước đế đối phó bệnh dịch. Còn hiện tại, khủng hoảng tài chính đang đe dọa, các nước phương Tây đang quằn mình dưới bão táp khủng hoảng, dường như không còn đủ sức mà hỗ trợ tiền như xưa cho việc phòng chống SIDA.

Libération cho biết, các nước Châu Âu đang bị chia rẻ trong hồ sơ này. Pháp, một trong những nước tài trợ chính, thì chưa tỏ thái độ chính thức. Ý và Tây Ban Nha thì không còn có thể đóng góp được nữa. Trong bối cảnh đó, mọi ánh mắt mong chờ đều đổ dồn về khối các nước mới trỗi dậy BRICS (bao gồm Braxin, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi). Nhưng các nước này đến hiện tại chỉ lo tập trung đầu tư phòng chống SIDA trong nước mà chưa hề có ý định bỏ tiền đi giúp nước khác.

Một vấn đề góp phần làm u ám thêm viễn cảnh tiêu diệt hoàn toàn căn bệnh thế kỷ, đó là khi tiền được quyên góp đủ rồi, thì nó có được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng hay không ? Trong thực tế, đã đổ bể nhiều vụ tai tiếng về việc thâm lạm quỹ chống AIDS …

Tóm lại, cuộc chiến chống SIDA vừa qua đã có nhiều bước tiến đáng kể, nhiều chuyên gia còn cảm thấy viễn cảnh chữa khỏi bệnh SIDA chẳng còn xa. Thế nhưng, giống như khẳng định trong bài xã luận mang tên « Cứu giúp » của Libération, cuộc chiến vẫn chưa ngã ngũ, bởi khủng hoảng tài chính còn đó, tiến trình phòng chống SIDA đang và sẽ là nạn nhân của các chính sách thắt lưng buộc bụng của nhiều nước trên thế giới.

Syria : Nguy cơ sử dụng vũ khí hóa học

Tiếp tục thông tin về tình hình xung đột tại Syria, nhật báo cánh hữu Le Figaro có bài cảnh báo về kho vũ khí hóa học của chế độ Assad. Bài viết chạy tựa : « Syria : Vũ khí hóa học đang bị giám sát ». Hoa K ỳ đã thành lập một đội đặc nhiệm ở vùng sa mạc trên lãnh thổ Jordani giáp ranh với Syria, mục tiêu là phối hợp với Jordani theo dõi động tịnh của kho vũ khí hóa học của chính phủ Assad.

Cách đây một tuần, tờ Wall Street Journal của Mỹ đã cho biết, dựa trên nguồn tin mật vụ Hoa K ỳ, chính phủ Damas đã cho dời địa điểm một số lô vũ khí hóa học. Một chuyên gia quân sự cho Le Figaro biết, nhờ vào hình ảnh thu được qua vệ tinh, quân đội Mỹ đã có thể giám sát các nhà máy sản xuất và dự trữ vũ khí hóa học của Syria, và đến hiện tại đã có một số lô vũ khí này được chính phủ ông Assad cho di dời.

Theo Le Figaro, Syria hiện sở hữu một kho vũ khí hóa học khổng lồ, được phân tán ở nhiều địa điểm trên lãnh thổ, đặc dưới sự quản lí của không quân Syria, lực lượng chủ lực và hiệu quả nhất của chính phủ Assad. Còn theo khẳng định của một trung tâm nghiên cứu về việc không phổ biến vũ khí hạt nhân, chính phủ này hiện có ít nhất 4 nhà máy vũ khí hóa học đặt gần thủ đô Damas, thành phố Alep và Hama.

Bàn về nguyên nhân lo ngại của các nước, tờ báo cho rằng, lo lắng lớn nhất đó là do tình hình càng ngày càng phức tạp, chính phủ Assad ngày càng mất quyền kiểm soát, bởi vậy các kho vũ khí hóa học này có thể sẽ rơi vào tay của các lực lượng Hồi Giáo cực đoan như tổ chức Hezbollah của Liban ủng hộ Iran hay các nhóm Hồi Giáo vũ trang có liên hệ với tô chức khủng bố Al-Qaida.

Thêm vào đó, ông Assad đang bị dần đẩy đến bức đường cùng, bởi vậy khả năng ông dùng đến vũ khí hóa học là hoàn toàn có thể xảy ra. Sự việc đến mức mà vào đầu tuần này, chính phủ Hoa K ỳ đã đánh tiếng cho rằng, chính phủ của ông Assad phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về các kho vũ khí hoa học trên lãnh thổ Syria. Còn một nhà ngoại giao tại Jordani thì cảnh báo, đe dọa đến từ vũ khí hóa học này có thể đưa Mỹ đến quyết định « oanh tạc có mục tiêu » trên lãnh thổ Syria.

Nhật đau đầu với bạo lực học đường

Bạo lực học đường hiện đang là một vấn đề nhức nhối của xã hội Nhật Bản. Dù nhiều biện pháp được đưa ra, thế nhưng, đến hiện tại nó chẳng những không bị ngăn chặn, mà còn có xu hướng lan rộng. Nhật báo Le Monde phản ánh sự việc qua bài viết : « Tại Nhật, vụ tự sát của một học sinh phổ thông đang vén lên bức màn của một vấn đề cấm kị ».

Số là vào tháng 10 năm 2011, một nam học sinh cấp hai 13 tuổi đã nhảy lầu tự vẫn. Khi ấy, dư luận cho rằng nguyên nhân là do bé trai này bị bạn bè cùng lớp bạo hành. Thế nhưng, chính quyền địa phương đã tìm mọi cách để ém nhẹm sự việc. Cha mẹ của bé trai vì thế quyết định đến nhờ ban lãnh đạo của trường nơi con mình học và phòng giáo dục địa phương cho phép được tiến hành điều tra cá nhân. Sau đó, họ được phép làm nhưng với điều kiện phải giữ bí mật về kết quả.

Thế là, sau khi tiếp xúc với các học sinh trong trường, bố mẹ của nạn nhân nói trên chới với khi biết rằng tại trường, con mình đã từng bị bạo hành nghiêm trọng : bị buộc phải ăn cấp đồ trong cửa hàng, bị buộc ăn xác ong, phòng ngủ bị cướp phá, thậm chí nhiều lần em còn phải đóng giả cảnh tự tử ... Nhiều học sinh cho biết, có nhiều thầy cô cố tình làm ngơ, thậm chí có thầy cô còn cười đùa trước những trò bạo hành như vậy.

Dù có đầy đủ chứng cớ, nhưng phía chính quyền vẫn cho rằng nguyên nhân tự tử vì bạo hành vẫn chưa đủ cơ sở khẳng định. Gia đình nạn nhân toan đệ đơn kiện, nhưng cảnh sát lại khuyên đừng nên làm. Vụ việc bắt đầu rùm ben vào ngày 4 tháng này khi kết quả điều tra bị rò rĩ. Chính quyền địa phương buộc phải thừa nhận là « có liên quan giữa hành vi tự sát và nạn bào lực học đường », đồng thời cho tiến hành điều tra với sự tham gia của các chuyên gia do bộ Giáo dục cử đến. Ngày 19/07/2012, cảnh sát đã chấp nhận đơn kiện của gia đình nạn nhân. Kết quả điều tra sẽ được công báo trong phiên tòa chính thức diễn ra vào tháng 9 tới đây.

Theo Le Monde, bạo hành học đường thường được báo giới Nhật Bản quan tâm, nhất là từ vụ một học sinh cấp hai 13 tuổi treo cổ vào năm 1980 cũng vì lí do bị bạn bè đối xử thô bạo. Từ đó, các vụ tự tử do bạo lực học đường bắt đầu tăng lên. Năm 2009, đã có đến 73 000 vụ được phanh phui, tuy nhiên theo dư luận còn nhiều vụ khác nữa đã bị ém nhẹm. Chính quyền đã dùng nhiều biện pháp. Năm 2010, bộ giáo dục quốc gia đã phát động chương trình kêu gọi thầy cô chú ý đến vấn nạn này để phối hợp giải quyết với cảnh sát và ngành y tế. Các biện pháp giáo dục chống bạo lực học đường thậm chí còn được nhiều nhà đầu tư dựng thành phim chiếu rạp về chủ đề nhạy cảm này.

Đến hiện tại, nhà cầm quyền Nhật vẫn chưa thể ngăn chặn có hiệu quả vấn nạn phức tạp này, phức tạp với nhiều hình thức : từ khủng bố tinh thần đến hành hạ thể xác. Nguyên nhân đầu tiên được các chuyên gia nêu lên, đó là « văn hóa nhóm » đang ngự trị tại Nhật bản. Tức trong lớp học, học sinh chơi thành phe nhóm, để không bị lẻ loi, đòi hỏi học sinh buộc phải chấp nhận gia nhập nhóm, dù có bị hành hạ, hơn nữa, nếu đứng ngoài nhóm sẽ trở thành « một hiện tượng lạ ». Văn hóa này mạnh đến mức mà ngay cả nhiều thầy cô cũng đứng về phía đa số trong nhóm hành hạ các cá nhân bị cho là dị biệt.

Tuy nhiên, nhiều nguyên nhân khác cũng được nêu lên như trách nhiệm của phụ huynh không quan tâm đúng mức đến con em mình, hay nền giáo dục Nhật Bản đang thiếu tính nhân văn nghiêm trọng. Nguyên nhân cuối cùng cũng là nguyên nhân nhạy cảm nhất đó chính là thái độ làm việc chạy theo thành tích của chính quyền địa phương, cố tính ém nhẹm mọi rắc rối để được tiếng thơm mà thăng tiến.

Ấn Độ : xung đột xã hội leo thang

Đến với Ấn Độ, nhật báo Le Monde có bài « Bùng phát bạo lực trong một nhà máy của hãng Suzuki gần thủ đô New Delhi », cho biết, xung đột xã hội đang leo thang tại Ấn Độ. Sự việc xảy ra ở một nhà máy Suzuki nằm gần thủ đô New Delhi vào đêm 18 sáng 19 tháng Bảy này. Số là một công nhân bị người quản lí sĩ nhục, thế là một công nhân khác lao vào đánh người quản lí. Anh công nhân này liền bị đuổi việc.

Ngay lập tức công nhân toàn nhà máy nổi dậy, đóng cửa nhà máy, tấn công người quản lí, đốt phá văn phòng làm việc của ban quản lí… Kết quả là có gần 100 quản lí của nhà máy bị thương, một quan chức phụ trách nhân lực bị đốt chết.

Le Monde cho hay, vụ rắc rối này làm hé mở một thực trạng ít được nhắc đến, đó là ngành công nghiệp mô tô tại Ấn Độ tăng trưởng nhanh, nhưng điều kiện làm việc của công nhân rất khó khăn. Họ làm việc từ 8 đến 12 giờ/ngày suốt 6 ngày/tuần. Buổi trưa họ chỉ được nghỉ ăn trưa đúng 30 phút. Cụ thể là ở nhà máy Suzuki nói trên, căn tin nằm cách nơi công nhân làm việc đến 500m.

Một vấn đề khác nữa là công ty này đã lạm dụng lao động không chính thức. Tức tại công ty có hơn phân nửa công nhân thuộc diện « tạm thời », mà diện này thì chỉ được hưởng phân nửa lương của công nhân chính thức. Tờ báo cho biết, các công tại Ấn Độ thường dùng chiêu bài « tạm thời » để lách luật lao động, vì theo luật hiện hành ở Ấn Độ, nhà máy sản xuất có hơn 100 lao động chính thức chỉ được thực hiện quyền sa thải khi có sự đồng ý của chính phủ. Năm rồi, công nhân nhà máy nói trên đã nhiều lần đình công đòi thay đổi qui chế cho những công nhân thuộc diện tạm thời, nhưng lãnh đạo công ty đã hứa suông và sau đó không giữ đúng lời cam kết.

Nhìn trên tổng thể, nền kinh tế Ấn Độ phát triển mạnh, kèm theo đó là chênh lệch giàu nghèo tăng, bất bình đẳng xã hội ngày càng lớn. Chẳng hạn như, tầng lớp trung lưu trí thức ở thủ đô New Delhi thì được hưởng lợi từ tăng trưởng với những công việc được cho là nhẹ nhàng, nông dân vùng lân cận thì trở nên giàu có nhờ bán đất giá cao cho các công ty công nghiệp hay bất động sản. Trong khi đó, công nhân tại các nhà máy sản xuất xe hơi nói trên phải sống với đồng lương ít ỏi với công việc vô cùng cực khổ. Công đoàn ở các nhà máy thì hoạt động không hiệu quả do thường có tham nhũng và móc ngoặt với lãnh đạo công ty để chèn ép công nhân. Xung đột xã hội vì thế ngày càng trở nên nghiêm trọng.

10% ca tử vong là do thiếu vận động cơ thể

Các chuyên gia y tế Hoa K ỳ vừa cảnh báo, việc thiếu vận động cơ thể là nguyên nhân của 10% ca tử vong trên toàn cầu. Thông tin này được đăng trên trang khoa học của nhật báo Le Figaro số ra hôm nay. Theo ước tính, năm 2008, có đến 5,3 triệu ca tử vong trên thế giới liên quan đến việc thiếu vận động cơ thể, tức con số xấp xỉ với tử vong vì thuốc lá.

Số là mới đầu thế kỷ 20 vừa qua, ông cha ta vận động cơ thể mỗi ngày với hàng loạt công việc tay chân : Giặt đồ bằng tay, đi bộ, làm ruộng… Còn người hiện đại ngày nay dường như không động móng tay, cứ mỗi việc gì cũng có máy móc, chỉ cần ấn nút là được phục vụ. Các nhà khoa học cho rằng, mức độ vận động cơ thể của chúng ta ngày nay chỉ đạt chưa đến 10% của cha ông ta thuở trước.

Một chuyên gia nhận định, dù đã được cảnh báo trên 60 năm nay về vai trò quan trọng của thể dục thể thao, nhưng đến hiện tại vẫn chưa có nhiều người đánh giá đúng mức. Các chuyên gia kêu gọi mọi người nên tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày với 5 ngày /tuần.

Mục tiêu của việc tập thể dục là để đề phòng một số căn bệnh nguy hiểm : tim mạch, tiểu đường tuýp 2, ung thư vú và ung thư đại tràng. Theo nghiên cứu, có từ 6 đến 10% số người mắc một trong bốn căn bệnh trên là do vận động cơ thể dưới 150 phút/tuần.

Chỉ riêng căn bệnh tim mạch, nếu mọi người tuân thủ đúng lời khuyến cáo tập thể dục nói trên, thì thế giới đã có thể tránh đến 400 000 ca tử vong do tim mạch vào năm 2008. Theo một nghiên cứu vào năm 2005, có hơn 50% người Pháp không tập thể dục thể thao điều đặn. Hiện tại, tình hình không có gì tiến triển. Tuy nhiên, người có tuổi tại Pháp năng vận động hơn giới thanh niên.