Kinh tế Tây Ban Nha trong tình thế lâm nguy

Hôm thứ Sáu, 20/07/2012 vừa qua là một ngày đen tối đối với nền kinh tế Tây Ban Nha. Thị trường chứng khoán Madrid đã tuột dốc, nguy cơ Tây Ban Nha phải cần đến một kế hoạch hỗ trợ tài chính ngày càng rõ. Đây chính là kịch bản thảm họa mà châu Âu rất lo ngại.

Bị thúc ép giữa một bên là sự bất bình của người dân về chính sách thắt lưng buộc bụng và bên kia là nhu cầu khẩn cấp cải thiện nền tài chính công, theo yêu cầu của châu Âu, chính phủ của Thủ tướng Mariano Rajoy hầu như không còn có khả năng hành động, trong bối cảnh Tây Ban Nha như một con thuyền đang bị nước tràn vào tứ phía.

Sự kiện hàng trăm ngàn người hầu như ngày nào cũng biểu tình phản đối cho thấy người dân Tây Ban Nha, đặc biệt là tầng lớp bình dân, đã hết sức chịu đựng. Trong khi đó, giới đầu tư thường xuyên cảnh báo, đe dọa, thậm chí đòi lãi suất công trái rất cao là những bằng chứng về sự bất lực của Madrid trong việc tái tạo lòng tin của thị trường tài chính.

Chuyên gia kinh tế Richard McGuine, thuộc ngân hàng Rabobank, được AFP trích dẫn, nhận định là Tây Ban Nha đang đi vào « vòng xoáy tử thần », và nêu ra nguy cơ nước này không thanh toán được các khoản nợ đáo hạn.

Theo các nhà phân tích của tập đoàn tư vấn Capital Economics, vào lúc triển vọng tình hình tài chính công của Tây Ban Nha luôn gắn chặt với lĩnh vực ngân hàng, thì có rất nhiều khả năng là chính phủ Madrid phải đề nghị châu Âu hỗ trợ.

Hôm thứ Sáu, 20/07, thị trường chứng khoán Madrid bị mất 6%, lãi suất đi vay của Tây Ban Nha lên tới 7%, gần với mức kỷ lục.

Đối với nhà phân tích Daniel Pingarron, thuộc công ty môi giới chứng khoán IG Markets, thì phản ứng của thị trường gây ngạc nhiên, bởi vì Madrid đã đưa ra một loạt các biện pháp nhằm tiết kiệm 65 tỉ euro, làm tăng đáng kể khả năng thực hiện các mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách và việc thông qua kế hoạch hỗ trợ tài chính cho các ngân hàng.

Thế nhưng, trong con mắt của giới đầu tư, các giải pháp hỗ trợ chỉ có tác dụng hạn chế. Chính sách thắt lưng buộc bụng, đi kèm với các biện pháp cắt giảm mạnh ngân sách có nguy cơ kéo dài tình trạng suy thoái của nền kinh tế, làm tăng tỉ lệ thất nghiệp, được dự báo lên tới 24,6% vào cuối năm 2012. Nếu lãi suất đi vay tiếp tục tăng, Tây Ban Nha không thể huy động được nguồn tài chính trên thị trường nữa.

« Họa vô đơn chí ». Hôm thứ Sáu vừa qua, khi thị trường chứng khoán Madrid bị rớt thê thảm, thì vùng Valancia lại lên tiếng cầu cứu chính phủ. Cùng ngày, Tây Ban Nha đã phải thừa nhận là trong năm nay, kinh tế sẽ bị suy thoái 1,5% và triển vọng trong năm 2013 vẫn sẽ u ám, tổng sản phẩm quốc nội giảm 0,5%. Trong khi đó, giới phân tích lại đưa ra các dự báo còn tệ hại hơn : Tăng trưởng của Tây Ban Nha sẽ giảm 2,1 năm 2012 và 3,1% trong năm tới.

Liệu châu Âu sẽ phải lập kế hoạch cứu Tây Ban Nha hay không ? Theo chuyên gia Pingarron, điều này dường như là tất yếu, nhưng trước mắt, chưa thể xẩy ra : Tổng trợ giúp cho Tây Ban Nha và sau này có thể cả Ý, sẽ lên tới 700 tỉ euro. Đây là một số tiền nằm ngoài khả năng của khối đồng tiền chung châu Âu. Bởi vì quy mô kế hoạch giúp Tây Ban Nha lớn hơn rất nhiều so với các trường hợp trước đây. Châu Âu đã hỗ trợ Ireland, Tây Ban Nha và Hy Lạp, nhưng cả ba nước này gộp lại chỉ có tỉ trọng là 6% trong nền kinh tế khu vực đồng euro, còn riêng Tây Ban Nha là 12%.

Để thoát ra khỏi vòng lẩn quẩn này, Madrid đã liên tục kêu gọi sự can thiệp của Ngân hàng Trung ương châu Âu (BCE) nhằm ổn định thị trường. Chuyên gia Christian Schulz, ở ngân hàng Đức Berenberg dự báo đây là thời điểm để BCE buộc phải hành động một cách rõ ràng và nhanh chóng.